Wortels en vleugels > Met je stem aan de slag

Tekst: Amber van der Meulen, Psychologie Magazine, mei 2002

Alfred Wolfsohn en de Roy Hart-methode

In de Eerste Wereldoorlog werkte Alfred Wolfsohn als arts aan het front. De kreten die hij mensen in doodsangst hoorde uitstoten, maakten een verpletterende indruk op hem. Hij kwam tot de conclusie dat er naast de gecultiveerde menselijke stem, ook zoiets als een primitieve menselijke stem moest bestaan. Een stem die in direct contact staat met onze ziel. Wolfsohn hield aan de oorlog een trauma over: de doodsnoodkreten bleven hem achtervolgen. Door herbeleving en expressie trachtte hij zichzelf te genezen. Hij trainde zijn stem zodanig dat hij de kreten zelf kon voortbrengen.
Een van Wolfsohns studenten, de acteur Roy Hart, heeft zijn gedachtegoed verder ontwikkeld. Hij maakte gebruikt van klank-, stem- en ademhalingsoefeningen om de gecultiveerde laag van de stem te doorbreken, bijvoorbeeld door heel diep of heel hoog te gaan met de stem. Hierdoor zou de primitieve menselijke stem bevrijd worden. De stem is dan geen cognitief, beheerst ingehouden product meer, maar een authentieke expressievorm van onze gevoelens. Onze spreekstem gaat hierdoor warm klinken en draagt meer uit dan woorden alleen.

Stemgerichte psychotherapie

In Nederland werken een paar therapeuten die in hun therapie zowel psychologische methoden hanteren als de visies van Hart en Wolfsohn (zie Alfred Wolfsohn en de Roy Hart-methode). Blokkades en stemproblemen worden niet alleen met stem-, adem- en klankoefeningen behandeld, ook de psychologische achtergronden van de stemproblemen komen aan bod. Therapeut Maurice Willems stelt dat veel stemproblemen uitingsvormen zijn van onverwerkte trauma's: 'Een wankele, niet stabiele stem kan bijvoorbeeld ontstaan wanneer iemand in zijn jeugd geen onvoorwaardelijke liefde van zijn vader heeft gekregen. Zo'n stemprobleem kan alleen echt worden aangepakt als de mogelijkheid wordt geschapen om dit conflict alsnog op te lossen. Ik neem dan als therapeut bijvoorbeeld de rol van goede vader op me.'
Veel mensen zijn volgens Willems geblokkeerd in hun expressie. Dat komt vaak voort uit ervaringen in hun kindertijd. Het zijn bekende verhalen: niet mogen zingen omdat je 'zo vals zingt als een kraai', of pas waardering krijgen als je zoet en stil bent. Ook kan het zijn dat we vroeger zulke hoge eisen aan onszelf stelden dat onze stem door de stress is ingekrompen of gedempt is geraakt. Willems: 'In stemgerichte psychotherapie leer je om meer vanuit je hart te spreken, waardoor je beter contact kunt maken met anderen én met jezelf.'